لیزینگ

لیزینگ

ویژگی ها و اصول تامین مالی اسلامی/لیزینگ غیر اهرمی

تامین مالی اسلامی به عنوان گونه ای از رویکردهای تامین مالی شناخته می شود که بر اساس قواعد و دستورالعملهایی مشخص با هدف بسیج منابع مالی و تسهیم و توزیع آنها در راستای افزایش بهره وری اقتصادی و توسعه همه جانبه اعمال   می گردد. اساس تامین مالی اسلامی از این موضوع نشات می گیرد که عملیات تامین مالی می بایست بر عملیات اقتصادی حقیقی و واقعی متمرکز باشد.مبنای این نوع تامین مالی بر تسهیم منافع و ریسک ها بین طرفین درگیر در این ساختار استوار می باشد.

اصول تامین مالی اسلامی

ساختار تامین مالی اسلامی مبتنی بر یک سری اصول نشات گرفته از شریعت و فقه اسلامی می باشد که اهم این اصول به شرح ذیل می باشد:

  • پرهیز از بهره(ربا)

در شریعت اسلامی دریافت هرگونه بهره یا ربا به شدت نکوهش گردیده و هرگونه افزایش غیرمنصفانه سرمایه چه در تسهیلات یا فروش نهی گردیده است.

  • پول به عنوان سرمایه بالقوه

در اسلام پول به عنوان یک کالا یا محصول در نظر گرفته نمی شود بلکه به عنوان یک واسطه در معامله و یک واحد سنجش در نظر گرفته شده است.پول به عنوان قدرت خرید بوده و در صورت عدم انجام فعالیت تولیدی نمی توان از آن برای افزایش قدرت خرید استفاده نمود.همچنین باید به این نکته توجه نمود که دین اسلام، ایجاد ثروت را از طریق خرید و فروش و تجارت مجاز می شمارد.

  • تسهیم ریسک

به دلیل ممنوعیت بهره تامین کنندگان منابع مالی به عنوان سرمایه گذار تلقی می شوند تا اعتبار دهنده بنابراین سرمایه گذاران نیز در قبال دریافت و تحقق منافع بخشی از ریسک تامین مالی را پذیرش می نمایند.

  • پرهیز از رفتارهای شانسی/احتمالی و تصادفی

در تامین مالی اسلامی، رفتارهای شانسی و پذیرش بیش از حد عدم قطعیت در معامله(قمار) که مبنای مشخصی نداشته باشد، ممنوع می باشد.

  • مشروعیت قرارداد( تقدس قرارداد):

جهت پرهیز از ریسک اطلاعات نامتقارن طرفین و مخاطرات اخلاقی با شرایط و مفاد الزامات قرارداد، انتشار اطلاعات بین طرفین به عنوان یک امر مشروع تلقی می شود.

  • فعالیتهای منطبق با شریعت:

تنها فعالیتهای تجاری و کسب و کاری که در شریعت اسلام مشروع شمرده شده اند در تامین مالی اسلامی، مجاز می باشند.

برای مثال هرگونه سرمایه گذاری در کسب و کارهای خلاف شرع ممنوع می باشد.

  • عدالت اجتماعی:

عدالت در تامین مالی اسلامی یک اصل مهم به حساب می آید و معاملاتی که مبتنی بر عدالت طرفین نباشد، غیر مجاز شمرده شده اند.

اجاره(لیزینگ اسلامی)

قراردادهای رهنی یا اجاره در گذشته برای ترهین دارایی، خدمات یا نیروی کار بکار برده می شد ولی در سالهای اخیر قراردادهای اجاره بسط و گسترش یافته و تحت عناوین تامین مالی لیزینگ و اجاره به شرط تملیک به کار می رود.باتوجه به رشد گسترده و سریع این روش تامین مالی در جهان و به ویژه در کشورهای اسلامی در این بررسی به برخی ویژگی ها و الزامات تامین مالی از طریق اجاره اسلامی می پردازیم.

واژه اجاره اشاره به معاملات و قراردادهایی دارد که به اعطای دارایی، اموال یا خدماتی در قالب رهنی مرتبط می باشد، در اصطلاح حقوقی واژه اجاره اشاره به دو مفهوم متفاوت دارد که می تواند پرداخت حقوق و حق الزحمه به کارکنان در قبال اجاره خدمات آنها(اجاره عمل) و یا ترهین دارایی(اجاره عین) اطلاق گردد.

باتوجه به اینکه در این بررسی به مباحث تامین مالی اسلامی از طریق اجاره پرداخته می شود لذا مفهوم اول(اجاره عمل) بررسی نخواهد شد و تنها به بررسی مفهوم دوم اجاره(اجاره عین) پرداخته می شود.

الزامات عمومی تامین مالی از طریق اجاره به شرح ذیل می باشد:

1-  اجاره باید شامل تجهیزات مشخصی باشد.

2-  موجر مالک تجهیزات در طول مدت اجاره می باشد.

3-  اجاره برای مدت معین و ثابتی منعقد می گردد و مستاجر استفاده پیوسته از مورد اجاره در طول مدت اجاره را دارد.

4-  در تئوری مستاجر اختیار خرید مورد اجاره را ندارد ولی ریسک مازاد می تواند توسط یک قرارداد جداگانه به مستاجر منتقل گردد همچنین مستاجر می تواند جهت تملک مورد اجاره اقدام نماید.

5-     در حالت عمومی بیمه نمودن مورد اجاره بر عهده موجر بوده ولی مستاجر مسئولیت دوره بهره برداری و نگهداری را بر عهده دارد.

6-      اجاره بها به صورت تئوری می بایست نرخ ثابت باشد ولی نرخ اجاره می تواند مشمول تعدیل بوده که موجب می گردد اجاره بها مشابه نرخ شناور گردد.

  • ساختار اجاره مستقیم(لیزینگ غیراهرمی)